<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><head></head><body><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="5" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[5]</anchor-end> <dfn>東京</dfn>は、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">都市</anchor>であり、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">京</anchor>であり、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">大都会</anchor>です。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="6" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[6]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京</anchor>は、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京都</anchor>の東部を中心とする<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">地域</anchor>です。</p><section><h1>呼称</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="7" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[7]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京奠都</anchor>までは、<dfn>江戸</dfn>と呼ばれていました。</p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="22" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[22]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">明治東京異聞-トウケイかトウキョウか-東京の読み方</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京都公文書館 Tokyo Metropolitan Archives</anchor>, <time>2026-07-20T01:29:07.000Z</time>, <time>2007-11-21T05:20:29.783Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://web.archive.org/web/20071121051803/http://www.soumu.metro.tokyo.jp/01soumu/archives/0715tokei.htm">https://web.archive.org/web/20071121051803/http://www.soumu.metro.tokyo.jp/01soumu/archives/0715tokei.htm</anchor-external></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="23" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[23]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">1 明治維新当初、東京の「京」が「亰」と記載された時期を知りたい。2 東京都美術館の入り口看板は「京... | レファレンス協同データベース</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">国立国会図書館</anchor>, <time>2026-07-20T01:29:17.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://crd.ndl.go.jp/reference/entry/index.php?id=1000169971&amp;page=ref_view">https://crd.ndl.go.jp/reference/entry/index.php?id=1000169971&amp;page=ref_view</anchor-external></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="24" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[24]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="22" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;22</anchor-internal> を踏まえるとおそらくただの読み方の違いに過ぎなかった「とうけい」が、
昭和初期には旧幕臣流という「意味」が付加されていたと見るのがよさそうに思われる。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="25" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[25]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="23" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;23</anchor-internal> ではただの<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">書き方の違い<title xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">異体字</title></anchor>に過ぎなかった「東亰」が、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">昭和</anchor>後期になると「とうけい」読みに吸着されている様子が窺われる。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="26" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[26]</anchor-end> <sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">亰</sw-ch>は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">楷書</anchor>の伝統的な<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">字体</anchor>で、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">手書き</anchor>主流の時代にはごく普通に読み書きされていたもの。
本来は<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">京</sw-ch>と意味も読みもまったく同じ。おそらく<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">明治</anchor>初期には普通のただの文字だったはず。</p><p><sw-see xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"> <anchor>異体字俗解</anchor> </sw-see></p></section><section><h1>位置</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="8" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[8]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京</anchor>の代表<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">位置座標</anchor>を1つ選ぶ時、候補はいくつかあります。</p><figure class="short list"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="17" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[17]</anchor-end> 「<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京</anchor>」の代表点</figcaption><ul><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">皇居</anchor><ul><li>旧江戸城天守台</li></ul></li><li>旧<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京天文台</anchor> (<anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="4" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;4</anchor-internal>)</li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本経緯度原点</anchor></li><li>旧<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京都庁</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京都庁</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">湯島聖堂</anchor> (旧<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">昌平坂学問所</anchor>)</li><li>旧<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">浅草司天台</anchor></li><li>旧赤坂区溜池葵町<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">内務省地理局測量課</anchor></li></ul></figure><p><sw-see xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"> <anchor>日本の標準時</anchor> </sw-see></p><refs xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><figure xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="4" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[4]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">暦要項 - Wikipedia</cite>
(<time>2016-01-31 22:25:05 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9A%A6%E8%A6%81%E9%A0%85">https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9A%A6%E8%A6%81%E9%A0%85</anchor-external></figcaption><blockquote><p>平成22年の暦要項までは、暦要項における東京の位置はかつて旧東京天文台の大子午儀があった場所「東経139度44分29秒27、北緯35度39分27秒7」(世界測地系)であるのに対し、平成23年の暦要項から日本経緯度原点の位置「東経139度44分28秒8759、北緯35度39分29秒1572」(同)に改められた。</p></blockquote></figure></refs></section><section><h1>地理</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="12" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[12]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京都</anchor>も参照。</p><figure class="short list"><ul><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東東京</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">西東京</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京湾</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京諸島</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ひみつきち</anchor></li></ul></figure></section><section><h1>行政</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="11" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[11]</anchor-end> <figure class="short list"><ul><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京都</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京23区</anchor></li></ul><history xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><ul xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京府</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京市</anchor></li></ul></history></figure></p></section><section><h1>大東京</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="9" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[9]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京</anchor>はとても広いようです。</p><figure class="short list"><ul><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京ディズニーランド</anchor>・<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京ディズニーシー</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">成田空港</anchor> (<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">新東京国際空港</anchor>)</li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京ゲームショウ</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">町田市</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">諏訪東京理科大学</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">山口東京理科大学</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京靴流通センター</anchor></li></ul></figure><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="18" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[18]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">「茨城空港」改め「東京北空港」案 一体どこまで東京か:朝日新聞デジタル</cite>
(<time>2020-02-18 16:38:20 +09:00</time>)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://www.asahi.com/articles/ASN2K5W1RN1KUJHB001.html">https://www.asahi.com/articles/ASN2K5W1RN1KUJHB001.html</anchor-external></figcaption><blockquote><p>昨年12月の県議会である県議が「首都圏のゲートウェー(玄関口)として知名度を上げるため、愛称に『東京』という言葉を入れて近接性をアピールすべきだ」と発言。</p></blockquote></figure></section><section><h1>架空の東京</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="10" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[10]</anchor-end> <figure class="short list"><ul><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">第三新東京市</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京特許許可局</anchor></li><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京砂漠</anchor></li><li><cite><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京新聞</anchor></cite></li></ul></figure></p></section><section><h1>日時</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="15" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[15]</anchor-end> かつては<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京時</anchor>が使われていました。現在は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">中央標準時</anchor>が用いられています。</p></section><section><h1>メモ</h1><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[1]</anchor-end> <em>東京発展裏話 〜魅惑のチリルーム〜</em> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://www.miwachiri.com/03tokyo/0300tokyo.html">http://www.miwachiri.com/03tokyo/0300tokyo.html</anchor-external></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="2" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[2]</anchor-end> <em>「帝都東京・隠された地下鉄網の秘密」どうよ  3</em> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://hobby3.2ch.net/test/read.cgi/train/1053571244/">http://hobby3.2ch.net/test/read.cgi/train/1053571244/</anchor-external></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="3" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[3]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">東京市長永田秀次郎、関東大震災後の名演説「市民諸君に告ぐ」 | Kousyoublog</cite>
(<time>2011-03-28 11:38:45 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://kousyoublog.jp/?eid=2572">http://kousyoublog.jp/?eid=2572</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="13" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[13]</anchor-end> <cite>東京気象台 1875(明治 8)年観瀰開始期の メ タ情報</cite>
(山本 哲 (気象研 究所環境 ・応 用気 象研 究 部) <time>2017-01-21 18:53:44 +09:00</time>)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://ci.nii.ac.jp/els/110009801610.pdf?id=ART0010301220&amp;type=pdf&amp;lang=en&amp;host=cinii&amp;order_no=&amp;ppv_type=0&amp;lang_sw=&amp;no=1484992424&amp;cp=">http://ci.nii.ac.jp/els/110009801610.pdf?id=ART0010301220&amp;type=pdf&amp;lang=en&amp;host=cinii&amp;order_no=&amp;ppv_type=0&amp;lang_sw=&amp;no=1484992424&amp;cp=</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="14" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[14]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">江戸を大都市にした天海は、何を仕掛けたのか | PHPオンライン 衆知|PHP研究所</cite>
(<time>2018-05-17 15:57:26 +09:00</time>)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://shuchi.php.co.jp/article/1389">https://shuchi.php.co.jp/article/1389</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="16" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[16]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">暦Wiki/歴史/東京の変遷 - 国立天文台暦計算室</cite>
(<time>2018-07-31 15:11:50 +09:00</time>)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://eco.mtk.nao.ac.jp/koyomi/wiki/CEF2BBCB2FC5ECB5FEA4CECAD1C1AB.html">https://eco.mtk.nao.ac.jp/koyomi/wiki/CEF2BBCB2FC5ECB5FEA4CECAD1C1AB.html</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="19" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[19]</anchor-end> <cite>刊行物_公文書館だより6 - 0606dayori06.pdf</cite>, <time>2018-11-05T10:21:37.000Z</time>, <time>2022-08-25T03:03:36.832Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://www.soumu.metro.tokyo.lg.jp/01soumu/archives/0606dayori06.pdf">https://www.soumu.metro.tokyo.lg.jp/01soumu/archives/0606dayori06.pdf</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="20" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[20]</anchor-end> <cite xml:lang="ja-JP">天界 24(272)</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東亜天文学会</anchor>, <time>1944-03</time>, <time>2025-09-30T02:09:54.000Z</time>, <time>2025-09-30T02:34:15.256Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://dl.ndl.go.jp/pid/3219993/1/2?keyword=%E6%9D%B1%E4%BA%AC">https://dl.ndl.go.jp/pid/3219993/1/2?keyword=%E6%9D%B1%E4%BA%AC</anchor-external> (要登録)</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="21" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[21]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="20" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;20</anchor-internal> 東京人の「東京」へのこだわりを痛快に批判していておもしろい</p></section></body></html>