<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><head></head><body><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="25" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[25]</anchor-end> 
<dfn>観睿</dfn> (<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">旧字体</anchor>: <dfn>觀睿</dfn>) なる<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">元号名</anchor>の用例が1つ知られています。</p><section><h1>元号名</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="28" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[28]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">新字体</anchor>は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観睿</anchor>、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">旧字体</anchor>は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">觀睿</anchor>です。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="29" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[29]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">読み<title xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">元号名の読み方</title></anchor>は
「かんえい」
とされます。
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></p></section><section><h1>用例</h1><sw-items xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><sw-itemtypes><p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日時事例</anchor></p></sw-itemtypes><ul xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="3" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[3]</anchor-end> <data itemprop="label"><data itemprop="author"><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観世黒雪</anchor></data>自筆<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">謡本</anchor></data><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="21" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[21]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal> : <sw-l xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">87</sw-l></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="4" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[4]</anchor-end> <data itemprop="addr"><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本国</anchor><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">長崎県</anchor><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">長崎市</anchor></data> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">長崎県立長崎図書館</anchor> 所蔵 <src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="5" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[5]</anchor-end> 
<data itemprop="label">奥書</data>
「<data itemprop="text"><sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">觀睿元<sw-br></sw-br>  卯月日</sw-v></data>」
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></li></ul></li></ul></sw-items><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="6" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[6]</anchor-end> 
<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">睿</sw-ch>は<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">叡</sw-ch>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">異体字</anchor>の1つです。 <src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="22" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[22]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">奥書</anchor>に自筆である旨の記載があります。 
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="23" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[23]</anchor-end> 
著者として<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">奥書</anchor>に署名<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">花押</anchor>があるのは<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観世黒雪</anchor> (観世左近大夫 暮閑、
<time>永禄9(1566)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1566</attrvalue></time> - <time>寛永3(1626)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1626</attrvalue></time>)。<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">能楽師</anchor>。
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></p></section><section><h1>諸説</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="38" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[38]</anchor-end> 
用例はこれまでに1例のみ知られています。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="39" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[39]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">公年号</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>の異表記とみなす説があります。
用例の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">著者</anchor>の生存期間内ではありますが、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">干支年</anchor>がありませんし、傍証として製作時期を特定できるような他の史料も提示されていません。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="40" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[40]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>の異表記だとして、なぜ<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">觀睿</anchor>と表記されたかは、現在のところ不明とせざるを得ません。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="56" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[56]</anchor-end> 
ところで
<anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="3" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;3</anchor-internal>
には
「観世左近大夫 暮閑」
の署名があるとされます。<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観世黒雪</anchor>がこれを称したのは、
<time>慶長17(1612)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1612</attrvalue></time>から<time>元和7(1621)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1621</attrvalue></time>の間とされます。
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>の頃には
「黒雪斎 暮閑」
と称していたことが確認できます。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="57" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[57]</anchor-end> 
だとすると、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">觀睿</anchor>は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>ではないか、
本人自筆の真書ではないか、
何か相当に特殊な事情で昔の名前で署名したことになります。</p></section><section><h1>研究史</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="26" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[26]</anchor-end> 
<time>昭和54(1979)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1979</attrvalue></time>の書籍は、
<anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="3" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;3</anchor-internal>
を紹介して、</p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="27" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[27]</anchor-end> <sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観睿 <weak class="smaller">(寛永)</weak> 元(年)卯月日</sw-v></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="30" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[30]</anchor-end> <sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><ruby xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">観<rt>かん</rt></ruby><ruby xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">睿<rt>えい</rt></ruby>元</sw-v><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="31" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[31]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">私年号</anchor>かもしれない</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="32" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[32]</anchor-end> <sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">睿</sw-ch>は<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">叡</sw-ch>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">異体字</anchor></li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="33" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[33]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観世黒雪</anchor>自身の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">姓</anchor>の1字の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">音通</anchor>にヒントを得てであろうか</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="34" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[34]</anchor-end> 寛永3年没、その2年前</li></ul><p>... と述べています。
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;1</anchor-internal></src></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="35" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[35]</anchor-end> 
すなわち、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">私年号</anchor>の可能性を指摘しながら、ただちに<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">公年号</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>に比定しています。
どうにも筆者の真意がわかりかねるところです。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="2" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[2]</anchor-end> 
また、自身の名前の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">音通</anchor>というのは、<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛</sw-ch>と<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観</sw-ch>が同音であるということでしょうか。
確かに<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">改元</anchor>で<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">元号名</anchor>が自分の名前と同音であったら、
親近感の一つでも覚えるかもしれませんが・・・。
<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">睿</sw-ch>と<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">永</sw-ch>には何の言及もありません。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="7" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[7]</anchor-end> 
名前が似ているから<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">公年号</anchor>を別字で書く、というのはどういう心の働きによるものか、
もう少し説明がほしいですね。「であろうか」と疑問形であり、
筆者自身も無理があるかもと思いつつ敢えて気づいたことを指摘したくらいの説かもしれません。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="8" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[8]</anchor-end> 
ただ、そうであるならなぜ<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>であると断定的に書いているのかは謎です。
理由はわからなくても比定年には自信があったのでしょうか。</p><refs xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><ul xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><li>
<anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[1]</anchor-end> <cite xml:lang="ja-JP">日本書蹟大鑑 第14巻</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">小松茂美</anchor>, <time>1979.3<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1979</attrvalue></time>, <time>2025-09-30T02:09:54.000Z</time>, <time>2025-10-16T13:22:41.018Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://dl.ndl.go.jp/pid/12705251/1/119?keyword=%E8%A6%B3%E5%AE%B9">https://dl.ndl.go.jp/pid/12705251/1/119?keyword=%E8%A6%B3%E5%AE%B9</anchor-external> (要登録)</li></ul></refs><hr></hr><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="37" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[37]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">令和時代</anchor>に至るまで、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">觀睿</anchor>が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">私年号研究</anchor>の文脈で紹介された事例は知られていません。</p></section><section><h1>関連</h1><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="54" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[54]</anchor-end> 
<cite xml:lang="ja">観世左近大夫暮閑(かんぜさこんたゆうぼかん)とは? 意味や使い方 - コトバンク</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">,世界大百科事典内言及</anchor>, <time>2026-07-03T15:54:29.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://kotobank.jp/word/%E8%A6%B3%E4%B8%96%E5%B7%A6%E8%BF%91%E5%A4%A7%E5%A4%AB%E6%9A%AE%E9%96%91-1295700">https://kotobank.jp/word/%E8%A6%B3%E4%B8%96%E5%B7%A6%E8%BF%91%E5%A4%A7%E5%A4%AB%E6%9A%AE%E9%96%91-1295700</anchor-external></figcaption><blockquote><p><snip xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"></snip>1612年2月には帰参を許され(《享和二年観世大夫由緒書》),観世左近大夫暮閑と称したが<snip xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"></snip></p></blockquote></figure><p>(<time>慶長17(1612)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1612</attrvalue></time>)</p><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="55" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[55]</anchor-end> 
<cite xml:lang="ja">元和卯月本百番(げんなうづきぼんひゃくばん)とは? 意味や使い方 - コトバンク</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">,世界大百科事典内言及</anchor>, <time>2026-07-03T15:57:22.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://kotobank.jp/word/%E5%85%83%E5%92%8C%E5%8D%AF%E6%9C%88%E6%9C%AC%E7%99%BE%E7%95%AA-1311957?utm_source=chatgpt.com">https://kotobank.jp/word/%E5%85%83%E5%92%8C%E5%8D%AF%E6%9C%88%E6%9C%AC%E7%99%BE%E7%95%AA-1311957?utm_source=chatgpt.com</anchor-external></figcaption><blockquote><p><snip xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"></snip>この間,1621年夏から翌春のころには出家隠退して黒雪斎と称した。<snip xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"></snip></p></blockquote></figure><p>(<time>元和7(1621)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1621</attrvalue></time>)</p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="52" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[52]</anchor-end> <cite xml:lang="en">元和七年観世左近大夫暮閑筆巻子本「芭蕉」 | UTokyo Digital Archive Portal</cite>, <time>2026-07-03T15:51:31.000Z</time>, <time>2026-07-03T15:52:01.852Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/en/assets/68e61933-153e-9ffb-1440-073523387539?pos=20">https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/en/assets/68e61933-153e-9ffb-1440-073523387539?pos=20</anchor-external></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="53" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[53]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="52" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;52</anchor-internal> は<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">元和七<sw-br></sw-br>    水無月日</sw-v>、<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">観世左近大夫<sw-br></sw-br>    暮閑</sw-v>。</p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="50" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[50]</anchor-end> <cite xml:lang="en">元和八年黒雪斎暮閑筆絹本巻子本「長谷六代」 | UTokyo Digital Archive Portal</cite>, <time>2026-07-03T15:47:56.000Z</time>, <time>2026-07-03T15:49:01.112Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/en/assets/7604948c-48be-05e3-1990-1dc1606b3f02?pos=6">https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/en/assets/7604948c-48be-05e3-1990-1dc1606b3f02?pos=6</anchor-external></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="51" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[51]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="50" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;50</anchor-internal> は<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">元和八年七月□日</sw-v>、<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">黒雪斎<sw-br></sw-br>  暮閑</sw-v>。</p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="41" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[41]</anchor-end> <cite>法政大学能楽研究所 能楽貴重資料デジタルコレクション 1.謡本</cite>, <time>2023-09-29T08:14:39.000Z</time>, <time>2026-07-03T15:30:29.144Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://nohken.ws.hosei.ac.jp/nohken_material/htmls/index/pages/cate1.html">https://nohken.ws.hosei.ac.jp/nohken_material/htmls/index/pages/cate1.html</anchor-external><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="42" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[42]</anchor-end> 
<cite>観世暮閑筆小謡巻;能楽研究所蔵</cite>, <time>2017-09-21T07:28:11.000Z</time>, <time>2026-07-03T15:30:36.717Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://nohken.ws.hosei.ac.jp/nohken_material/htmls/index/pages/y14/10.html">https://nohken.ws.hosei.ac.jp/nohken_material/htmls/index/pages/y14/10.html</anchor-external></li></ul></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="43" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[43]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="42" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;42</anchor-internal> は<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永弐<sw-br></sw-br>  初夏廿三日</sw-v> (4/23)、<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">黒雪斎<sw-br></sw-br>  暮閑</sw-v>。</p><ul><li>
<anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="44" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[44]</anchor-end> 
<cite xml:lang="ja">寛永二年水無月黒雪斎暮閑筆巻子本「初瀬六代」 | 東京大学デジタルアーカイブポータル</cite>, <time>2026-07-03T15:36:31.000Z</time>, <time>2026-07-03T15:37:19.852Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/assets/0293ad48-3779-7c51-35b9-f238d17678fc?pos=7">https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/assets/0293ad48-3779-7c51-35b9-f238d17678fc?pos=7</anchor-external></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="45" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[45]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="44" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;44</anchor-internal> は<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永弐<sw-br></sw-br>  水無月廿七日</sw-v> (6/27)、<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">黒雪斎<sw-br></sw-br>  暮閑</sw-v>。</p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="46" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[46]</anchor-end> 
<cite xml:lang="ja">寛永三年極月 観世黒雪辞世(乙) | 東京大学デジタルアーカイブポータル</cite>, <time>2026-07-03T15:36:05.000Z</time>, <time>2026-07-03T15:39:04.048Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/assets/e9192982-0b72-194b-2200-0fa064703c22?pos=4">https://da.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/portal/assets/e9192982-0b72-194b-2200-0fa064703c22?pos=4</anchor-external></li></ul><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="47" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[47]</anchor-end> <anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="46" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;46</anchor-internal> は<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永三年極月日</sw-v> (12/)、<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">黒雪斎<sw-br></sw-br>  暮閑</sw-v>。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="58" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[58]</anchor-end> 
これらによると、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">寛永</anchor>の頃にはもう
「観世左近大夫暮閑」
とは名乗っていません。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="59" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[59]</anchor-end> 
「観世左近大夫暮閑」
時代は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">徳川家</anchor>に許され仕える身ではあったとはいえ、
かつてほどの重用はされなかったといわれています。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="60" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[60]</anchor-end> 
「観世左近大夫暮閑」
を名乗らず
「黒雪斎暮閑」
となったのは、
宗家当主の地位から完全に離れて出家隠退したことを意味します。
その後も作品の製作活動は継続しているものの、
それまでのような表立った活動形態とは異なると理解されます。</p></section><section><h1>メモ</h1></section></body></html>