<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><head></head><body><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="13" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[13]</anchor-end> <dfn>本初子午線</dfn> (<dfn>中度</dfn>) は、<lon xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">経度0度<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">0E</attrvalue></lon>線です。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="14" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[14]</anchor-end> 歴史的には各国それぞれ様々な<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>を用いていました。
現在は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">グリニッジ子午線</anchor> (に近い<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">子午線</anchor>) が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>となっています。</p><section><h1>グリニッジ本初子午線</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="11" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[11]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">国際子午線会議</anchor></p></section><section><h1>旧インド本初子午線</h1><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="15" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[15]</anchor-end> <cite xml:lang="en">Time in India - Wikipedia, the free encyclopedia</cite>
(<time>2016-08-31 06:52:49 +09:00</time>)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://en.wikipedia.org/wiki/Time_in_India">https://en.wikipedia.org/wiki/Time_in_India</anchor-external></figcaption><blockquote><p>Postulating a spherical earth, the book described the thousands years old customs of the prime meridian, or zero longitude, as passing through Avanti, the ancient name for the historic city of Ujjain (23°10′58″N 75°46′38″E), and Rohitaka, the ancient name for Rohtak (28°54′N 76°38′E), a city near the Kurukshetra.<strong>[</strong>1<strong>]</strong></p></blockquote></figure></section><section><h1>旧パリ本初子午線</h1><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="12" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[12]</anchor-end> <cite>日本船主協会:海運資料室:海運雑学ゼミナール</cite>
( (<time>2012-04-24 18:58:02 +09:00</time>))
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://www.jsanet.or.jp/seminar/text/seminar_276.html">http://www.jsanet.or.jp/seminar/text/seminar_276.html</anchor-external></figcaption><blockquote><p>本初子午線(経度ゼロの子午線)は、英国のグリニッジを通る線で世界中が統一されているはず。ところがフランス国内で発行される地図の本初子午線は、何とパリを通っている。</p><p>しかし英国と歴史的にライバル関係にあるフランスにとってこれはあまり面白くない。そこで、国際標準としてはグリニッジ案を認めるものの、国内ではあくまでパリを通る経線を本初子午線としたわけである。</p><p>経度ゼロの栄誉?をライバル英国に奪われた悔しさは分かるが、国内用と国外用で経度が2種類ある不便に今も耐えているフランス人の頑固さには、脱帽せざるを得ない。</p></blockquote></figure></section><section><h1>京都・東京旧本初子午線</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="16" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[16]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">江戸時代</anchor>から<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">明治時代</anchor>初期の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本</anchor>では、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">京都</anchor>や<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">江戸</anchor>・<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">子午線</anchor>が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">中度</anchor>とされていました。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="2" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[2]</anchor-end> <cite>本初子午線と標準時の制定</cite>
( (<time>2014-05-29 03:02:20 +09:00</time> 版))
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://uenishi.on.coocan.jp/m910shigosen.html">http://uenishi.on.coocan.jp/m910shigosen.html</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="3" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[3]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">暦Wiki/時刻/日本の本初子午線 - 国立天文台暦計算室</cite>
( (<time>2014-06-25 06:18:53 +09:00</time> 版))
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://eco.mtk.nao.ac.jp/koyomi/wiki/BBFEB9EF2FC6FCCBDCA4CECBDCBDE9BBD2B8E1C0FE.html">http://eco.mtk.nao.ac.jp/koyomi/wiki/BBFEB9EF2FC6FCCBDCA4CECBDCBDE9BBD2B8E1C0FE.html</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="4" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[4]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">近代デジタルライブラリー - 法令全書. 明治15年</cite>
( (<time>2014-08-29 14:09:37 +09:00</time> 版))
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://kindai.ndl.go.jp/info:ndljp/pid/787962/240">http://kindai.ndl.go.jp/info:ndljp/pid/787962/240</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="6" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[6]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">暦Wiki/歴史/明治以降の編暦 - 国立天文台暦計算室</cite>
(<time>2015-10-08 20:49:34 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://eco.mtk.nao.ac.jp/koyomi/wiki/CEF2BBCB2FCCC0BCA3B0CAB9DFA4CECAD4CEF1.html">http://eco.mtk.nao.ac.jp/koyomi/wiki/CEF2BBCB2FCCC0BCA3B0CAB9DFA4CECAD4CEF1.html</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="26" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[26]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">日本地図の経線: suchowan's blog</cite>, <time>2022-06-29T08:07:55.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://suchowan.at.webry.info/201806/article_14.html">https://suchowan.at.webry.info/201806/article_14.html</anchor-external></p><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="7" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[7]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">本初子午線をゆくPart I 京都編</cite>
(<time>2005-02-13 22:09:00 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://stelo.sakura.ne.jp/135e/hizakuri200203.htm">http://stelo.sakura.ne.jp/135e/hizakuri200203.htm</anchor-external></figcaption><blockquote><p>江戸時代以前の国内の地図には経緯度の概念がなく、江戸時代後期の1779年に刊行された長久保赤水の「改正日本與地路全図」が、現在知られている日本最初の経緯度線入り地図である。この地図の経線は、0度とこそ記されていないものの、京都が基準になっているという。</p><p>日本で初めて定められたと言える京都基準の本初子午線は、江戸時代を通じて使われていたが、明治に入ると東京を本初子午線とした地図が刊行されるようになった。</p></blockquote></figure><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="270" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[270]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">本初子午線をゆくPart I 京都編</cite>
(<time>2005-02-13 22:09:00 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://stelo.sakura.ne.jp/135e/hizakuri200203.htm">http://stelo.sakura.ne.jp/135e/hizakuri200203.htm</anchor-external></figcaption><blockquote><p>本初子午線の基準となったのは、上京区西月光町にあった京都改暦所。江戸幕府が寛政の改暦作業を行うために設けた天文台である。</p></blockquote></figure><figure class="quote"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="269" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[269]</anchor-end> <cite>本初子午線と標準時の制定</cite>
(<time>2015-07-16 22:08:49 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://uenishi.on.coocan.jp/m910shigosen.html">http://uenishi.on.coocan.jp/m910shigosen.html</anchor-external></figcaption><blockquote><p>明治維新以前には京都を「中度」とよび本初子午線(中央経線)とされていましたが維新後は一時、東京になっています。[内務省:内務省年報 明治十八年報告(復刻版 三一書房 1984 p287)]</p><p>東京の本初子午線もあちこち移動したようです。明治初期は現港区虎ノ門のホテルオークラ付近(当時は赤坂区溜池葵町三番地)にあった内務省地理局測量課で1882年(明治15)からは皇居東御苑天守台跡の内務省地理局天文台でした。[荒井郁之助:日本ノ地學經度 東京地學協會報告 第七巻一号 1885 p17-32][藤井陽一郎:内務省地理局の三角測量事業 「科学史研究」70号 日本科学史学会 1964 p74-75]</p></blockquote></figure><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="5" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[5]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本標準時</anchor>も参照。</p></section><section><h1>蘭印旧本初子午線</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="21" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[21]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">蘭印</anchor>では<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">中部ジャワ</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">子午線</anchor>が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">中度</anchor>とされました。
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">標準時</anchor>も<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">中部ジャワ時間</anchor>とされていました。</p></section><section><h1>日本基準本初子午線改正案</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="24" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[24]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">昭和時代</anchor>中期の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">大東亜戦争</anchor>中、
国粋主義者が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>を<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京天文台</anchor>基準に改正することを提案し、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">帝国議会</anchor>に<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">請願</anchor>しました。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="25" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[25]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本政府</anchor>は技術的に困難だと否定的な見解を示し、
実質的に拒絶しました。</p><refs xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><ul xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="18" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[18]</anchor-end> <cite>貴族院第81回請願委員会第5号 帝国議会会議録検索システム</cite> (<time>2014-12-01 18:33:56 +09:00</time>) <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://teikokugikai-i.ndl.go.jp/SENTAKU/kizokuin/081/0190/0810019000510305.html">http://teikokugikai-i.ndl.go.jp/SENTAKU/kizokuin/081/0190/0810019000510305.html</anchor-external></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="19" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[19]</anchor-end> <cite>貴族院第81回請願委員第二分科会(内務省、司法省、文部省、厚生省)第4号 帝国議会会議録検索システム</cite> (<time>2014-12-01 18:34:19 +09:00</time>) <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://teikokugikai-i.ndl.go.jp/SENTAKU/kizokuin/081/0210/0810021000410301.html">http://teikokugikai-i.ndl.go.jp/SENTAKU/kizokuin/081/0210/0810021000410301.html</anchor-external></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="23" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[23]</anchor-end> 
<cite>漢学復興ニ関スル請願ノ件外十二件</cite>,
<cite xml:lang="ja"><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">公文雑纂</anchor>・昭和十八年・第百巻・帝国議会六・帝国議会六(請願三・質問・答弁)</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">独立行政法人国立公文書館 | NATIONAL ARCHIVES OF JAPAN</anchor>, <time>2019-11-06 16:48:16 +09:00</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://www.digital.archives.go.jp/das/image/M0000000000000305086">https://www.digital.archives.go.jp/das/image/M0000000000000305086</anchor-external>
PDF 9ページ</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="9" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[9]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">早川タダノリさんはTwitterを使っています 昭和18年3月の第81回帝国議会に、経度が、英グリニッチ天文台を通過する子午線を基準にしているのはまことにけしからんので、東京中央天文台を基準とせよ、とする「経度ノ改正ニ関スル請願」が出されていたのには驚いた。(山中恒『撃チテシ止マム』400頁)</cite>
( (<time>2014-08-30 11:05:53 +09:00</time> 版))
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://twitter.com/hayakawa2600/status/328496539993518080">https://twitter.com/hayakawa2600/status/328496539993518080</anchor-external></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="10" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[10]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">早川タダノリさんはTwitterを使っています 先にtwした「経度ノ改正ニ関スル請願」、帝国議会請願委員会の議事録を見ると、政府委員として答弁した文部省総務局長藤野某は「子午線の基準を変えたら暦の編纂も標準時も何もかも大変なことになる。また新しい経度の基準を他の国も採用しないと大混乱になる」と非常に常識的な線で答弁していた。</cite>
( (<time>2014-08-30 11:06:44 +09:00</time> 版))
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://twitter.com/hayakawa2600/status/328516689262149633">https://twitter.com/hayakawa2600/status/328516689262149633</anchor-external></li></ul></refs><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="20" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[20]</anchor-end> 現代視点だと馬鹿げた発想に見えるかもしれませんし、
当時も科学者から見たら面倒だから勘弁してくれという感じだったのでしょうけど、
そのわずか50年前には世界各国で自国基準の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>を定めるのは普通のことだったんですよ。
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">フランス</anchor>なんてもっと最近まで<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">グリニッジ子午線</anchor>採用を拒んでいたし。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="22" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[22]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">真正太陽暦</anchor>とも関係あるのでしょうか。
しかし<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">真正太陽暦</anchor>は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">伊勢神宮</anchor>を基準子午線とするものなので、
別派閥のように見えます。</p></section><section><h1>山本一清の本初子午線改正案</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="30" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[30]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">近代日本</anchor>の有名な<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">天文学者</anchor>である<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">山本一清</anchor>は、
学会誌に<time>1944-04-04</time>付記事で<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>の改正を提案しました。
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="29" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;29</anchor-internal></src></p><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="31" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[31]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">大東亜戦争</anchor>の勝利を確信しているので、研究者として戦後の計画が必要<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="32" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[32]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">天文学</anchor>で重要なのは<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>改正、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">暦の改正<title xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">暦法改良案</title></anchor>、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">国際天文同盟</anchor>の改組</li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="33" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[33]</anchor-end> 戦争前から<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">グリニッジ天文台</anchor>は移転を計画していた<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="34" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[34]</anchor-end> 今次大戦で<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">グリニッジ</anchor>は何度も爆撃されている</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="35" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[35]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">グリニッジ天文台</anchor>は無事と伝えられるが信用ならない</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="36" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[36]</anchor-end> 敗戦国である<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">英国</anchor>に<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>を置けない<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="37" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[37]</anchor-end> 過去数百年の子午線協定の歴史から明らか</li></ul></li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="38" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[38]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>には全世界の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">天文台</anchor>と厳密に<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">経度</anchor>を比較観測できる設備が必要<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="39" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[39]</anchor-end> それに加えて地理的条件も必要</li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="40" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[40]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">三鷹</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京天文台</anchor>を<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>にという人もいるが、賛成できない<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="41" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[41]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">地震</anchor>が多いのが致命傷<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="42" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[42]</anchor-end> 標準<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">振り子時計</anchor>が設置できない<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="43" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[43]</anchor-end> 現在<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京天文台</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">標準時</anchor>は<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">クロノメーター</anchor>に頼っている始末</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="44" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[44]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">水晶時計</anchor>など<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">振り子</anchor>の不要な<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">時計</anchor>も考案されているが、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">天文台</anchor>が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">振り子時計</anchor>を不要とするのは (来るとしても) 百年の将来</li></ul></li></ul></li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="45" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[45]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">山本一清</anchor>は「十年ばかり前」に「子午線天文台」建設に奔走していた<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="46" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[46]</anchor-end> 当時は「できれば作ったほうが」程度だったがもっと熱心に進めるべきだった</li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="47" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[47]</anchor-end> 将来の世界の子午線学を指導する天文台の条件<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="48" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[48]</anchor-end> 地震の猛威の最も少ない土地</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="49" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[49]</anchor-end> 天気も最良</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="53" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[53]</anchor-end> 無線や交通の便</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="50" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[50]</anchor-end> 数百年にわたって人為的な妨害がない<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="51" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[51]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東京天文台</anchor>は都市化のため大正12年に<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">麻生</anchor>から<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">三鷹</anchor>に移ったし、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">三鷹</anchor>も都市化が進行してきた上に、国防上不適切となり十数年前から観測らしい観測は行わず機材も片付けている<ul><li><note xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:ietf:html:3:draft:00:"><p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="52" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[52]</anchor-end> 明言されていないが、戦時下で軍の基地の近くで観測もできないということになったのだろう。</p></note></li></ul></li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="54" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[54]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">山陽道</anchor>筋、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">兵庫県</anchor>・<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">岡山県</anchor>・<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">広島県</anchor>あたりに候補地がありそう</li></ul></li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="55" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[55]</anchor-end> もし<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">米国</anchor>の敗戦で今次大戦が終結するなら、戦勝を永久に記念するため、<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="56" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[56]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ハワイ</anchor>の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">真珠湾</anchor>頭に一大天文台を建設して<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>とするのも一案<ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="57" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[57]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">オアフ島</anchor>は地理条件も良好</li></ul></li></ul></li></ul><comment-p xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="58" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[58]</anchor-end> 
今となっては理解しがたいかもしれませんが、
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>の歴史を鑑みれば戦勝した強国に<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>が移動するというのはそう突飛な考えでもなかったのでしょう。
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">暦法改良案</anchor>が盛んに議論されていたのと同じくらいに<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor>も確定的な標準としての地位をまだ得ていなかったということなのでしょう。</comment-p><comment-p xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="59" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[59]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">山本一清</anchor>ほどの研究者でも標準時計の技術の進歩を予想しきれなかったのは、
未来予測の難しさを物語っていますね。
一方で<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ハワイ</anchor>が<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">天文台</anchor>の好立地と指摘しているのは、戦時色の強い言及はともかくとして、
優れた見識によるものでしょう。</comment-p><comment-p xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="60" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[60]</anchor-end> 
近い時期に<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">満州国</anchor>や<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">中華民国</anchor>も訪問している<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">山本一清</anchor>が、
地質学的に安定している<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">アジア大陸</anchor>には言及していないのはちょっと不思議かもしれません。</comment-p><refs xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><ul xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="29" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[29]</anchor-end> 
<cite xml:lang="ja-JP">天界 24(272)</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">東亜天文学会</anchor>, <time>1944-03</time>, <time>2025-09-30T02:09:54.000Z</time>, <time>2025-09-30T02:36:44.261Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://dl.ndl.go.jp/pid/3219993/1/3">https://dl.ndl.go.jp/pid/3219993/1/3</anchor-external> (要登録)</li></ul></refs></section><section><h1>その他</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="27" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[27]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">Templar calendar</anchor></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="28" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[28]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">メートル法と標準時(落書き帳 記事集)</cite>, <time>2022-10-12T07:29:51.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://uub.jp/frm/search.cgi?KJN=1&amp;KJNS=3290+15066+45385+67006+73957+73958&amp;ORDR=NON&amp;TITLE=%E3%83%A1%E3%83%BC%E3%83%88%E3%83%AB%E6%B3%95%E3%81%A8%E6%A8%99%E6%BA%96%E6%99%82&amp;KIX=1">https://uub.jp/frm/search.cgi?KJN=1&amp;KJNS=3290+15066+45385+67006+73957+73958&amp;ORDR=NON&amp;TITLE=%E3%83%A1%E3%83%BC%E3%83%88%E3%83%AB%E6%B3%95%E3%81%A8%E6%A8%99%E6%BA%96%E6%99%82&amp;KIX=1</anchor-external></p><blockquote><p>アメリカ合衆国の独立当初には、独立の「あかし」として首都ワシントンの国会議事堂を経度の原点とする考えもあったようです。</p></blockquote></section><section><h1>他の天体</h1><figure class="short list"><figcaption><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="17" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[17]</anchor-end> <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">地球</anchor>以外の<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">本初子午線</anchor></figcaption><ul><li><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">月の本初子午線</anchor></li></ul></figure></section><section><h1>メモ</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[1]</anchor-end> (<time>2010-06-18 05:31:33 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="http://www.inopedia.jp/img/f_users/r_107834278img20100618143133.pdf">http://www.inopedia.jp/img/f_users/r_107834278img20100618143133.pdf</anchor-external></p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="8" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[8]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">本初子午線 - Wikipedia</cite>
(<time>2016-01-06 23:16:18 +09:00</time> 版)
<anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9C%AC%E5%88%9D%E5%AD%90%E5%8D%88%E7%B7%9A">https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9C%AC%E5%88%9D%E5%AD%90%E5%8D%88%E7%B7%9A</anchor-external></p></section></body></html>