<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><head></head><body><section><h1>平仮名<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch></h1><section><h1>字形</h1><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="5" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[5]</anchor-end> <cite xml:lang="ja">「ま」の字 長いのは上?下? | 「ほめて育てほめて咲かせる 」秩父ふたばこども園根岸和美のブログ</cite>, <time>2025-02-17T14:12:17.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://ameblo.jp/homerukodomoenn/entry-12747583590.html">https://ameblo.jp/homerukodomoenn/entry-12747583590.html</anchor-external></p><blockquote><p>1画目と 2画目 長さが違います^ ^</p><p>正解は「上が長い」なのですが</p></blockquote><blockquote><p>末の字の草書体から ひらがなが出来たので</p><p>「ま」の 横画は 必ず上が長いのです</p></blockquote><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="6" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[6]</anchor-end> 
<anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="5" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;5</anchor-internal> このような主張には根拠がない。現在の一般的な<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">フォント</anchor>の<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>を見ると上が長いものが多いが、
同じ長さのものもある。また、
<cite><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">明治33年小学校令施行規則</anchor></cite>
の<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>の字形は<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">末</sw-ch>のように左右対称ではなく、上の方が短い。
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本政府</anchor>に於いて上が長いものだけが正しく、
下が長いものを誤りと決定した形跡はない。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="7" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[7]</anchor-end> 
<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>は上が長い方が美しい、美しく感じる根拠は<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>は上が長い字形を見慣れているため、
上が長い<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>が主流になった大きな理由に<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>が<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">末</sw-ch>に由来するため、
という説明の方が説得力があるように思われる。
(子供に説明できるかといわれると難しいが、それをいうなら<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">末</sw-ch>に由来するからという理由でも子供に理解させるのは難しかろう。)</p><comment-p xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">
<anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="8" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[8]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">字源</anchor>に遡って<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">字形</anchor>の正誤を決めようという考え方は過去数百年以上にわたって<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">漢字</anchor>に於いて行われてきた
(そして<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">字体</anchor>の混乱を引き起こしてきた) し、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">仮名</anchor>に於いても<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">わ</sw-ch>や<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">れ</sw-ch>や<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ね</sw-ch>の字形などでそのような主張がなされることがある。</comment-p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="9" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[9]</anchor-end> 
<anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="7" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;7</anchor-internal> たまに<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">末</sw-ch>を意識しているのか下が極端に短い<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">フォント</anchor>を見かけますが、かえってバランスが悪いように感じられます。
現代日本語向けの字形設計としては、主流派のように下が少し短めくらいにしておくのが無難かと存じます。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="10" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[10]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">漢字</anchor>の<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">末</sw-ch>のバランスは下横画の下の斜め2本で支えられてることによる部分が大きそうにおもいます。
斜め2本が○に変わっていて少し距離がある<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ま</sw-ch>だと、下横画が短すぎるときバランスを崩してしまうのだろうと感じました。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="11" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[11]</anchor-end> 
ちょっと意外だったのですけど、築地初号、築地三号、築地四号、築地五号はすべて上が短い<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">未</sw-ch>型でした。
築地二号は<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">乙</sw-ch>型で上の横線が縦線を貫かないのですが、長さだけでいえばこれも<sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">未</sw-ch>型でした。</p><p><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="12" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[12]</anchor-end> 
自分の手書きの日記を見返してみたら、上下同じくらいの長さが一番多く、上が長いものも上が少ないものも、
互い違いのようになっていてどちらが長いともいえないようなものもありました。
他の人の文字を見る機会が多いわけではありませんが、日本の社会人はみなこんなものではないでしょうか。
自分的にはどちらが長いかなんて考えたこともなく、強いて言えば、同じくらいの長さと認識してましたが、
きっちり同じ長さと意識して書くわけではないのでばらつきが出ているのだと思います。
小学校のときもどちらを長くしろとか言われたような記憶はないですね (理不尽な漢字の指導の記憶はいくつかありますが、<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">仮名</anchor>は記憶にありません)。</p></section></section><section><h1><sub>マ</sub></h1><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="1" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[1]</anchor-end> 
<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">滑稽本</anchor><cite>田舎芝居忠臣蔵</cite> (<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">式亭三馬</anchor>, <time>文化3(1811)年<attrvalue xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:">1811</attrvalue></time>)
からの<anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">引用</anchor>
「<sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">「<rubyb>すんだら<rt xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">それならば</rt></rubyb><sup xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">マ</sup>ァ<ruby xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">極<rt>きま</rt></ruby>つたァといふもんだァ。<snip></snip></sw-v>」
<src xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:10:"><anchor-internal xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="2" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">&gt;&gt;2</anchor-internal></src><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="3" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[3]</anchor-end> (特に地域を指定しない) 田舎言葉の台詞。</li><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="4" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[4]</anchor-end> 小書きの「ァ」と同じような配置とサイズの「マ」。</li></ul></li></ul><refs xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:"><ul xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="50" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[50]</anchor-end> <cite xml:lang="ja-jp"><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">日本語の風景―文字はどのように書かれてきたのか</anchor> (SI Libretto) | 専修大学図書館 |本 | 通販 | Amazon</cite>, <time>2021-05-12T09:37:42.000Z</time> <anchor-external xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resScheme="URI" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:resParameter="https://www.amazon.co.jp/exec/obidos/ASIN/4881252925/wakaba1-22/">https://www.amazon.co.jp/exec/obidos/ASIN/4881252925/wakaba1-22/</anchor-external><ul><li><anchor-end xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:" a0:anchor="2" xmlns:a0="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">[2]</anchor-end> 第2章 <cite>日本語と文字</cite>, <anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">斎藤達哉</anchor>, pp.85-161</li></ul></li></ul></refs></section><section><h1>メモ</h1><figure class="short list data"><figcaption><anchor xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">文字</anchor></figcaption><dl><dt><f xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">文字</f></dt><dd><sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">マ</sw-ch></dd><dt><f xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">字形類似</f></dt><dd><sw-ch xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">ㄗ</sw-ch></dd><dt><f xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">字形類似</f></dt><dd><sw-v xmlns="urn:x-suika-fam-cx:markup:suikawiki:0:9:">フヽ</sw-v></dd></dl></figure></section></body></html>